Che-yenne

Angelus Novus

2010-10-03T05:34:00.000-07:00

"A Klee painting named Angelus Novus shows an angel looking as though he is about to move away from something he is fixedly contemplating. His eyes are staring, his mouth is open, his wings are spread. This is how one pictures the angel of history. His face is turned toward the past. Where we perceive a chain of events, he sees one single catastrophe which keeps piling wreckage upon wreckage and hurls it in front of his feet. The angel would like to stay, awaken the dead, and make whole what has been smashed. But a storm is blowing from Paradise; it has got caught in his wings with such violence that the angel can no longer close them. The storm irresistibly propels him into the future to which his back is turned, while the pile of debris before him grows skyward. This storm is what we call progress."

“Theses on the Philosophy of History”, Walter Benjamin
painting by Paul Klee

Sahaf, Moretti ve Korku Edebiyatı

2009-01-10T15:22:00.000-08:00

Bu dönem aldığım edebi eleştiri dersi için yazdığım ödevde Franco Moretti'yle ilgili birşeyler söyleyeceğimden bu aralar onun kitaplarını okuyorum. Mucizevi Göstergeler kitabında "Korkunun Diyalektiği" diye güzel bir bölüm var. Bir sahafla aramda geçen diyaloğu çok anlamlı kıldığı için belki, bana daha da güzel geldi.
Hacettepe'de üçüncü sınıftayken roman dersinde Drakula'yı okuyacaktık. Ankara'da Olgunlar'daki sahaflarda harıl harıl bu kitabı arıyorum. Fakat yok hiçbirinde. Artık dükkanların sonlarına yaklaşmıştım ki yine sordum bir sahafa:

-Drakula var mı? diye.

Bir an düşündü sahaf ve sonra şöyle dedi:

-Drakula yok ama Frankenstein var. Onu vereyim mi?

Belki kafa buldu benle, belki gerçekten sordu, belki de iki romanı da, hatta Moretti'yi de benden önce okumuştu, bilmiyorum. O zaman komik gelmişti ama şimdi çok daha güzel geliyor bana bu diyalog.

Moretti şöyle diyor kitabında:

"Frankenstein ve Drakula'nın hayatları paralel ilerler. Bu ikisi, birbirini tamamlayan, dolayısıyla bölünmez figürlerdir, tek bir toplumun iki korkunç yüzü, o toplumun uçları'dırlar: zavallı hilkat garibesi ile servetini fütursuzca genişleten mülk sahibi. İşçi ile sermaye: 'toplumun tamamı, bir yanda mülk sahipleri diğer yanda mülksüz işçiler olmak üzere iki sınıfa ayrılmak zorundadır.' [...] İşte korku edebiyatı toplumun bölünmüşlüğünün yarattığı dehşetten ve bu bölünmüşlüğü giderme arzusundan doğmuştur."

Yani orda sahafa "E olur, ver madem" demek çok da kötü bir fikir değilmiş!

Picasso, Guernica ve Generaller

2008-09-17T04:40:00.000-07:00

Bu karikatür şu rivayeti anlatmaktadır sanırım:

Picasso'yu tutuklamak üzere gelmiş bir Alman subay Guernica'yı göstererek Picasso'ya sorar:

-Bunu sen mi yaptın?

Picasso yanıtlar:

-Hayır, siz yaptınız!

Ya da tam olarak bunu anlatmasa bile, "çok biliriz" sananların acı ironisini anlatıyor olabilir.

*Karikatür: Xiao Qiang Hou, 2007

Benim Elim Senin Olsun!

2008-09-17T04:33:00.000-07:00

Delal Dink'ten çok güzel bir yazı:

http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=Detay&ArticleID=898855

İstanbul

2008-08-20T10:25:00.000-07:00

"Her bitiş bir başlangıç,
Her başlangıç bir kuşku..."

Onlar

2008-05-06T14:55:00.000-07:00

Onlar gideli tam otuz altı yıl bitti bugün..

Can Yücel'in de dediği gibi:

Sararıp dökülmeden önce kızaran yapraklar ki onlar
Şan verdiler ortalığa bütün bir sonbahar

Mevsim dönüp de yeniden yeşermeye başlayınca rüzgar
Çıplağında o atın yine onlar koşacaklar

...

Bir de Can Dündar'ın 2002'de yazdığı, emirle gelen idam kararını anlatan makalesi hatırlamaya değer:

...

Sanıklar 150 sayfalık savunmalarını ortaklaşa hazırlamışlar, bölüm bölüm okuyorlardı.
İlk sözü alan Deniz Gezmiş kürsüde ortak savunma metnini okurken, birden kapı açıldı. Salona resmi elbiseli bir görevli girdi. Kuş uçurtulmayan, basına kapalı mahkemede dikkat çekici bir rahatlık içinde yargıçların önüne kadar geldi ve Deniz'in fotoğraflarını çekip gitti.
Ardından okuma sırası Yusuf Aslan'a geldi. Yine aynı adam salona girip bu kez Yusuf'u görüntüleyip çıktı.
İzleyiciler, tüm sanıkların fotoğraflanacağını düşündüler önce...
Ancak Yusuf'tan sonra savunmayı devralan Atilla Keskin'de "beklenen adam" gelmedi.
Sonra Hüseyin çıktı kürsüye ve kağıtlara bakmadan sözlü savunmaya başladı. Kapı açıldı. "Azrail" geldi. Flaşını Hüseyin'in üzerinde patlattı ve çıktı.
Davadaki 23 sanıktan sadece 3'ü fotoğraflanmıştı.
Sonunda asılan o 3'ü olacaktı.

...

Triumph of a Good Shoemaker and a Poor Fish Peddler

2008-05-01T13:32:00.000-07:00

"If it had not been for this thing, I might have lived out my life talking at street corners to scorning men. I might have died, unmarked, unknown, a failure. Now we are not a failure. This is our career and our triumph. Never in our full life can we hope to do such work for tolerance, justice, for man's understanding of man, as now we do by accident. Our words - our lives - our pains - nothing! The taking of our lives - lives of a good shoemaker and a poor fish peddler - all! That last moment belongs to us - that agony is our triumph."

Bartolomeo Vanzetti/comment to a reporter before his execution, 1927

Poetry

2008-04-18T10:42:00.000-07:00

And it was at that age ... Poetry arrived
in search of me. I don't know, I don't know where
it came from, from winter or a river.
I don't know how or when,
no, they were not voices, they were not
words, nor silence,
but from a street I was summoned,
from the branches of night,
abruptly from others,
among violent fires
or returning alone,
there I was without a face
and it touched me.

...

Pablo Neruda

A Turk Goes to See a Doctor

2008-04-05T14:48:00.000-07:00

Abbas Kiorastami'nin Taste of Cherry filminde Bagheri'den, intihar etmek üzere olan Badii'ye bir hayat dersi:

"Here is a joke. Don't get offended. A Turk goes to see a doctor. He tells him: 'When I touch my body with my finger, it hurts. When I touch my head, it hurts. My legs, it hurts. My belly, my hand, it hurts.' The doctor examines him and then tells him: 'Your body is fine but your finger is broken.'

My dear man, your mind is ill, but there is nothing wrong with you. Change your outlook.
...

Have you ever looked at the sky, when you wake in the morning? At dawn, don't you want to sea the sun rise? The red and yellow of the sun at sunset, don't you want to see that anymore? Don't you ever want to drink water from a spring again? Or wash your face in that water? If you look at the four seasons, each season brings fruit. In summer, there's fruit, in autumn, too. Winter brings different fruit and spring, too. No mother can fill her fridge with such a variety of fruit for her children. No mother can do as much for her children as God does for His creatures. You want to refuse all that? You want to give it all up? You want to give up the taste of cherries?"

Kader

2008-03-29T00:27:00.000-07:00

Zeki Demirkubuz'un Kader filminden, Bekir'in ağzından:

"Sen de anla artık, başka yolu yok bunun. Yazıkmış, kılmış, tüymüş hepsi hesap edildi bunların. Herşeye hazırım diyorum sana. De ki iyilik ediyorsun, de ki sevap işliyorsun. Herkesin inandığı birşey vardır bu amına koduğumun hayatında, benimki de sensin, napayım...
Geçen gece çocuk hastaydı. İlacı bitmiş, almak için dışarı çıktım. Sağa sola saldırıp nöbetçi eczane arıyoruz. Birden durup dururken içim cız etti. Bir baktım yine aynı karın ağrısı. Öyle özlemişim ki seni. Dönerken bir meyhane gördüm. Bir tek içeri girdiğimi hatırlıyorum, bir de rakıya yumulduğumu. Arkasından en az dört cıgaralık. Sonra gözümü bir açtım karşıdan karlı dağlar geçiyor. Bir daha açtım, başımda bir çocuk 'kalk abi' diyor.'Kars'a geldik' Otobüsten indim, yürümeye başladım. Dedim 'Allah'ım nerdeyim ben? Burası neresi?' Sonra güç bela burayı buldum. Kapının önünde durup düşündüm. Dedim 'Bekir, bu kapı ahiret kapısı, burası sırat köprüsü. Bu sefer de geçersen bir daha geri dönemezsin. İyi düşün' dedim. Düşündüm. Düşündüm... Ama olmadı. Dönemedim. Sonra 'Bak oğlum' dedim kendi kendime. 'Yolu yok, çekeceksin. İsyan etmenin faydası yok. Kaderin böyle. Yol belli. Eğ başını, usul usul yürü şimdi...'"

Kader sadece değiştirmeye gücümüzün yetmediği şeyler midir? Yoksa değiştirebilmek gücü elimizde olduğu halde değistirmeyi tercih etmediğimiz şeyler de kaderimiz midir?

Matematik Köyü

2007-10-22T21:17:00.000-07:00

Geçenlerde Nesin Vakfından bir e-posta geldi. Bir matematik enstitüsü kurulması Aziz Nesin'in vasiyetiydi ve Ali Nesin bu mektupta bu vasiyetin en güzel şekilde yerine getirildiğini müjdeliyordu. Matematik Köyünün sakinleri bir uçtan köylerini kuruyorlar bir uçtan da her sevyede matematik yapiyorlar. Genci yaşlısı kadını erkeği birbirlerine destek olarak, ne yaptıklarını bilerek ve yaptıkları şeye inanarak çalışıyorlar. Ali Nesin heyecanla şunları söylüyor Matematik Köyü için:

 "Bugüne kadar kimsenin aklının ucundan geçmemiş bir düşünceyi
gerçekleştirdik, bir Matematik Köyü kurduk. Tam anlamıyla dağ
başında. Kavgadan gürültüden patırtıdanuzak, bayağılıktan
ucuzluktan muaf, radyosuz, televizyonsuz, hoparlörsüz, ortak müzik
yayını bile olmayan bir köy... Evler taş, çamur ve samandan, doğa
en katıksız haliyle ne sunduysa...7'den 70'e herkesin (her köylünün!)
her seviyede ve aynı anda matematik yapabileceği, yoğunlaşmayı
engelleyebilecek her türlü öğeden arınmış, muhteşem bir doğa içinde,
çam ve zeytin ağaçlarının altında bir yerleşim."

Türkiye'den güzel haberler almaya ihtiyacımız var. Güzel olanı
varedebileceğimize,onu dimdik ayakta tutabileceğimize dair
umudumuzun yaşayabilmesi için böyle haberlere ihtiyacımız var.
Ali Nesin ekliyor:

"Gençler gözyaşartıcı bir dayanışma içindeydi. Kız erkek demeden
hepsi kan ter içinde çalıştı yazokulu boyunca. Sadece matematik
çalışmadılar, inşaattan bulaşığa, temizlikten ağaç sulamaya kadar
her işe seve seve koştular. Jandarma evlerden çıkmamızı
emrettiğinde gıkları çıkmadı, kazmayı küreği kapan çadır kuracak
alan arayışına girdi. Ders yapacağımız mekan mühürlenince,
kocaman bir çardak kurduk ve tüm baskılara direnip kahramanca
yazokulunu öngördüğümüz tarihe kadar sürdürdük."

Bu cümleler, gerçekten isteyince, yürekten çalışınca tüm
engellerin aşılabileceğinin en güzel kanıtı. Ne yazık ki hayatı daha
yaşanılır kılmak için yaratılmaya çalışılan güzellikler ülkemizde çoğu
zaman büyük bir cahillik ve hırsla yakıldı, yıkıldı, parçalandı. Ama bu
köy asla yılınmayacağının en güzel göstergelerinden biridir.
Gerçekten isteyince ve emek verince güzel şeyler yaratılabileceğinin
örneğidir. Ali Nesin şöyle diyor:

"Gelecek için umutsuzluğa kapılmak yanliş. Gençlerde iş var, hem de
çok iş var. Önemli olan onlara enerjilerini olumlu bir biçimde kanalize
edebilecekleri imkanlar sunmak."

Gönençle birbirimize sözümüz var. Yazın Nesin Vakfını ziyaret
edeceğiz.  Oradaki güzellikleri görüp, o mutlulukla elimizden
geldiğince biz de destek vereceğiz. Ömrüm boyunca böyle
bir güzelliğe emek vermek beni mutlu edecek. Gün gelip ömrüm
tükenince de benden geriye ne kalmışsa (sanırım o zaman da en
büyük varlığım kitaplar olacak) yarının aydın çocuklarına ulaşacak.

Suçlu

2007-09-12T01:04:00.000-07:00

Aslında Cemal Süreya okuyordum.
O beni götürdü Edip Cansever'e ve 27. yılını bugün kahırla andığım
kara lekemizi bana hatırlatan şiirine:

"Dağılmış pazar yerlerine benziyor şimdi istasyonlar
Ve dağılmış pazar yerlerine memleket
Gelmiyor içimden hüzünlenmek bile
Gelse de
Öyle sürekli değil
Bir caz müziği gibi gelip geçiyor hüzün
O kadar çabuk
O kadar kısa
İşte o kadar.

Ahmet Abi, güzelim, bir mendil niye kanar
Diş değil, tırnak değil, bir mendil niye kanar
Mendilimde kan sesleri."

Suç "ressam"da değil!
Suç, gecenin bu saatinde Cemal Süreya okuyanda..

Amerika'da Kuşları Sadece Evsizler Besler

2007-09-02T22:08:00.001-07:00

Yukarıdaki uyarıda "Sağlığınız ve güvenliğiniz için lütfen kuşları beslemeyiniz" yazıyor. Fotograf San Francisco'da bir alışveriş merkezinde çekildi. Bu uyarıyı gördükten sonra dikkat ettim, gerçekten de buralarda kimse sokaklardaki kuşlara yanaşmaz, yem atıp onların kursaklarını doldurmalarını mutlulukla seyretmez.

Aşağıdaki fotoğraftaysa zaten çoğu zaman çöpten bulduğu yemeğini kuşlarla paylaşan bir adam var. Varı yoğu, herşeyi önündeki alışveriş arabasının içinde. O kuşları besler. Çünkü kaybedecek ne sağlığı ne de güvenliği vardır. Korkmaz.

Merhaba

2007-03-23T03:40:00.000-07:00

Antalya'da bir rakı sofrasında dayım anlatmıştı, benim okul koşuşturmalarımı dinledikten sonra:
"Coniler" demişti "tutsak etmişler yerlileri, önlerine katmış götürürlerken zorla, yerlilerden biri aniden durmuş. 'Ne oldu?' demiş coninin biri. 'Duralım biraz' demiş yerli. 'Neden' diye sorulunca da şöyle cevap vermiş: 'Çok hızlı geldik, ruhumuz geride kaldı.'"

O zamandan beri ne zaman fazla koşuştursam, fazla kapılsam günlük telaşlara durup düşünür oldum. Suçluluk hissettim çoğu zaman, haftalardır hiç gidip denizi seyretmediğim için mesela, ya da bisiklete binmedigim için; okuduklarımı ve yaşantılarımı kendimce harmanlayıp yazıya dökmek dışında hiçbir üretkenliğim olmadığı için.

Buraya da yine bu duygular içinde yazmaya başlıyorum ama kötü bir duygu degil artık bu. Her seferinde beni yerimden kaldırıp degişik birsey yapmaya götürdüğü için güzel bir duygu.

O sebepten açık, güzel, serin bir Merhaba...

Barış'a ve fotoğraflarına ilham kaynağı oldukları için teşekkürler.